Տարվա ամենականաչ՝ «ՀայԲույս» փառատոնը Ենոքավանում կայացավ 10-րդ անգամ: Ավանդական դարձած «ՀայԲույս» փառատոնը Ենոքավանի սարերի գրկում կրկին միավորել էր Հայաստանի տարբեր անկյուններից ժամանած հարյուրավոր մարդկանց: Հունիսի 29-ին կայացավ Հայաստանի դեղաբույսերի և ծաղիկների 10-րդ փառատոնը՝ «ՀայԲույս 2024»-ը:
Փառատոնի նպատակն է բարձրացնել բույսերի՝ որպես բնական ռեսուրսների վերաբերյալ իրազեկվածության մակարդակը, սովորեցնել բնության բարիքները կենցաղում արդյունավետ կիրառելու հմտությունները, ինչպես նաև զարգացնել բնապահպանական մտածելակերպը:
Yell Extreme Park-ի և APAGA Resort հյուրանոցի մոտ գտնվող կանաչապատ բացատում փառատոնի մասնակիցներ ներկայացրին իրենց աշխատանքները` իրազեկելով մարդկանց հայտնի և անհայտ բույսերի օգտագործման և կարևորության մասին, հնարավորություն տալով ավելացնել բուսական աշխարհի վերաբերյալ գիտելիքները:
«ՀայԲույս 2024» փառատոնի շրջանակներում կազմակերպվել էր միջոցառումների շարք` տարբեր վարպետաց դասեր, ծաղկե գլխարկների մրցույթ, կրթական և երաժշտական ծրագրեր։ Օրվա սկզբում անցկացվեցին ինտերակտիվ խաղեր, վարպետաց դասեր Ենոքավանի մաքուր օդի և բնության հրաշալի պատկերների գրկում:
Փառատոնի բոլոր հյուրերը մասնակից եղան ֆանտաստիկ միջոցառման՝ պատրաստեցին ամենախոշոր 50 մետրոնոց խաղաղության բրդուճը լավաշից, հայկական խոտաբույսերից և տարբեր երկրներում արտադրված պանիրներից։
Չինարի ծառը գտնվում է Տավուշի մարզկենտրոնից 19 կմ հյուսիս, Աղստև գետի ձախ կողմում տեղակայված Սարիգյուղ գյուղում: Ծառի բարձրությունը շուրջ 54մ է, իսկ բնի շրջագիծը 14մ: Նրա մեջ տնակի մեծությամբ փչակ է գոյացել, որտեղ կարող են պատսպարվել 15-20 մարդ:
Փչակի ներսը տեղացիները դարձրել են եկեղեցի և յուրաքանչյուր կիրակի այցելում են այդտեղ: Ծառն ունի 12 մեծ ճյուղեր, որոնք խորհրդանշում են Քրիստոսի 12 աշակերտներին: Սարիգյուղի բնակիչների պնդմամբ այն շուրջ 2000 տարեկան է:
Գոյություն ունի լեգենդ, որի համաձայն ծառը 7 տարին մեկ ինքնաայրվում է…
Ըստ լեգենդի ծառը տնկել է Աշոտ Երկաթ թագավորը 920-ական թվականներին։
Ծրագիրը իրականացվում է Եվրոպական միության կողմից ֆինանսավորվող EU4Culture-ի “Մենք ենք մեր սարերը” ծրագրի շրջանակներում։
Ծրագիրը իրականացվում է Իջևանի համայնքապետարանի և Ուրբան կայուն զարգացման հիմնադրամի կողմից։
Դիտավանի հետին մասում վեր է խոյանում մի ժայռ, որին բնակիչները «Քար» կամ Չեչաքար են անվանում, ինչը Դիտավանի խորհրդանիշն է։ Կա ավանդույթ, որ բնության որոշ երևույթներ կապված են «Քարի» հետ։ Այսպես, գյուղում կարկուտ քիչ է տեղում, որը գյուղացիների կարծիքով, կապված է այն բանի հետ, որ «Քարը» քաշում տանում է։
Չեչաքարը համայնքի ամենաբարձր կետն է, որտեղ համայնքի ջանքերով երկաթյա խաչ է կանգնեցվել։
Չեչաքարն իր անունը ստացել է չեչոտ քարերի պատճառով, որոնք բնորոշ են այդ տարածքին։
Չեչաքարից բացվում է գեղատեսիլ տեսարչան դեպի Դիտավան և հարակից համայքներ։ Գտնվում է անտառապատ բարձունքին։ Չեչաքար տանող ճանապարհն անցնում է համայնքի միջով, ապա անտառով։
Ծրագիրը իրականացվում է Եվրոպական միության կողմից ֆինանսավորվող EU4Culture-ի “Մենք ենք մեր սարերը” ծրագրի շրջանակներում։
Ծրագիրը իրականացվում է Իջևանի համայնքապետարանի և Ուրբան կայուն զարգացման հիմնադրամի կողմից։
Սուրբ Գևորգ Եկեղեցին կառուցվել է 19-րդ դարում։ Գտնվում է գյուղի արևմտյան մասում, «Ագրիչայ» գետի աջ ափին, բարձրադիր վայրում։
Սուրբ Գևորգ եկեղեցին Հայաստանի հարուստ ճարտարապետական ժառանգության մի մասն է։ Այն հայտնի է իր հստակ ճարտարապետական ոճով, որն իր մեջ ներառում է ժամանակաշրջանի կառուցված հայկական եկեղեցիներին բնորոշ առանձնահատկություններ։
Եկեղեցին ունի քառակուսի հիմք և ունի գմբեթ, որը հենված է պատերի մեջ կառուցված խաչաձև պատուհաններով և անկյունաքարերով։ Այս ճարտարապետական տարրերն օգնում են գմբեթի քաշը հավասարաչափ բաշխել՝ ապահովելով կառույցի կայունությունը։
Եկեղեցին առանձնանում է իր կոմպակտ չափերով և տեղական քարե նյութերի օգտագործմամբ։ Գմբեթը դրված է վեցանկյուն թմբուկի վրա, որն ինքնին ծածկված է կոնաձև գագաթով, որը սովորական ձևավորում է հայ եկեղեցական ճարտարապետության մեջ։
Այսօր Սուրբ Գևորգ եկեղեցին մնում է կարևոր մշակութային և կրոնական վայր, որը գրավում է այցելուներին, ովքեր հետաքրքրված են հայկական եկեղեցական ճարտարապետությամբ և պատմությամբ: Եկեղեցու պատերը զարդարված են քաչաձև լուսամուտներով։ Եկեղեցու բակում կանգնեցված է նաև հիշատակի խաչքար։
Եկեղեցին վերանորոգվել է 2012 թվականին՝ Գարեգին Բ կաթողիկոսի օրոք, բարերար Արմեն Գյոզալյանի կողմից։
Ծրագիրը իրականացվում է Եվրոպական միության կողմից ֆինանսավորվող EU4Culture-ի “Մենք ենք մեր սարերը” ծրագրի շրջանակներում։
Ծրագիրը իրականացվում է Իջևանի համայնքապետարանի և Ուրբան կայուն զարգացման հիմնադրամի կողմից։
Ենոքավանի Սուրբ Սարգիս մատուռը կարևոր կրոնական և մշակութային հուշարձան է, որը գտնվում է Հայաստանի Տավուշի մարզում։ Կառուցված լինելով 13-րդ դարում՝ մատուռը նվիրված է Սուրբ Սարգիսին, որը Հայ Առաքելական եկեղեցու սրբերից մեկն է և հայտնի է որպես զինվորների, երիտասարդների և ճանապարհորդների հովանավոր։ Սուրբ Սարգիսի տոնը կարևոր իրադարձություն է հայկական տոնացույցում և հաճախ նշվում է հատուկ արարողություններով և տոնակատարություններով։
Ճարտարապետական առումով մատուռը միջնադարյան հայկական դիզայնի լավ օրինակ է։ Այն ունի մեկ նավ, որը բնորոշ է գյուղական մատուռներին և կառուցված է տեղական քարերից, ինչը ապահովում է դրա ամրությունն ու դիմացկունությունը։ Ներսում մատուռը համեստ է զարդարված՝ շեշտադրելով հոգևորությունը և ոչ թե զարդարանքը։
Մատուռում գտնվում են խաչքարեր՝ մանրանկարչական կերպով փորագրված և հայկական կրոնական արվեստի յուրահատուկ օրինակներ։ Դարերի ընթացքում մատուռը ենթարկվել է տարբեր վերականգնումների՝ պահպանելով դրա կառուցվածքային ամբողջականությունն ու գեղարվեստական առանձնահատկությունները։
Սուրբ Սարգիս մատուռը հանդիսանում է հայտնի ուխտատեղի, հատկապես Սուրբ Սարգիսի տոնի ժամանակ, երբ շատ մարդիկ այցելում են, օրհնություն ստանալու, ուխտ կատարելու և կրոնական արարողություններին մասնակցելու համար։ Մատուռը խորը ինտեգրված է տեղի ավանդույթների մեջ և հաճախ հյուրընկալում է կարևոր համայնքային իրադարձություններ, ինչպիսիք են մկրտությունները, հարսանիքները և այլ կրոնական արարողություններ։
Ենոքավանը հայտնի է իր գեղեցիկ բնությամբ՝ հարուստ անտառներով, քարքարոտ ժայռերով և տեսարժան վայրերով, ինչը ապահովում է խաղաղ միջավայր այցելուների համար։ Շրջակայքում կան նաև զբոսաշրջային հետաքրքրաշարժ վայրեր, ինչպիսիք են Լաստիվերի քարանձավներն ու ջրվեժները, որոնք առաջարկում են հետազոտության և բնության վայելման հնարավորություններ։ Այս բնական հուշարձանները, համակցված մատուռի հոգևոր և մշակութային կարևորության հետ, դարձնում են Ենոքավանը հետաքրքիր զբոսաշրջային վայր։ Սուրբ Սարգիս մատուռի պահպանման ջանքերը կազմում են Հայաստանի հարուստ մշակութային և կրոնական ժառանգությունը պահպանելու ավելի լայն նախաձեռնությունների մաս։ Տեղական և միջազգային կազմակերպություններն աջակցում են այս ջանքերին ֆինանսավորմամբ և մասնագիտական օգնությամբ՝ ապահովելով, որ մատուռը մնա համայնքի ինքնության կենսունակ մասը։ Տեղական համայնքը նույնպես մեծ դեր է խաղում մատուռի պահպանության և խնամքի գործում՝ ակտիվորեն մասնակցելով դրա պահպանմանը։
Սուրբ Սարգիս մատուռ այցելողներին խրախուսվում է հարգել դրա կրոնական նշանակությունը՝ համեստ հագուստով և հարգալից վերաբերմունքով։ Այցելության լավագույն ժամանակահատվածը գարունը և ամառն է, երբ եղանակը հաճելի է, և շրջակա բնությունը՝ ամենագեղեցիկ։ Ավելի հարստացված փորձառության համար կարելի է մասնակցել էքսկուրսիաների, որոնք տրամադրում են պատմական համատեքստ և կիսվում են մատուռի հետ կապված տեղական պատմություններով։
Ամփոփելով, Ենոքավանի Սուրբ Սարգիս մատուռը խոր պատմական, կրոնական և մշակութային կարևորություն ունեցող վայր է։ Դրա միջնադարյան ճարտարապետությունը, տեղի ավանդույթների մեջ ինտեգրումը, տեսարժան շրջակայքը և պահպանման շարունակական ջանքերը այն դարձնում են կարևոր վայր թե՛ ուխտագնացների և թե՛ զբոսաշրջիկների համար։
Ծրագիրը իրականացվում է Եվրոպական միության կողմից ֆինանսավորվող EU4Culture-ի “Մենք ենք մեր սարերը” ծրագրի շրջանակներում։
Ծրագիրը իրականացվում է Իջևանի համայնքապետարանի և Ուրբան կայուն զարգացման հիմնադրամի կողմից։
Սուրբ Գևորգ եկեղեցին գտնվում է Բերքաբեր գյուղի կենտրոնական մասում։ Սուրբ Գևորգ եկեղեցին 15 մետր երկարություն, 11 մետր լայնություն և 14 մետր բարձրություն ունեցող եռանավ գմբեթավոր բազիլիկ կառույց է՝ կառուցված տեղական քարից և մոնոլիտ երկաթբետոնից: Կառույցը սկզբնապես նախագծվել է ճարտարապետ Մերի Դանիելյանի կողմից, ու շինարարությունն սկսվել է դեռևս 1986 թվականից:
Սակայն խորհրդային կարգերի փլուզումից հետո դադարեցվել է եկեղեցու շինարարությունը: Հետագայում արդեն մեր հայրենակից, եկեղեցաշինության մեջ ճանաչված ճարտարապետ Միսակ Մելքումյանի գլխավորությամբ փոփոխություններ են կատարվել նախագծային ծավալներում. նախկին երկթեք տանիքի փոխարեն ավելացվել է գմբեթ, որից հետո նախագիծը հաստատվել է Կաթողիկոսի կողմից, և 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ից սկսվել ու օգոստոսի 5-ին ավարտվել է եկեղեցու շինարարությունը: Եկեղեցին կառուցվել է գյուղի կենտրոնում` սփյուռքահայ բարերարներ Ժիրայր և Սիրանուշ Կանելյանների հովանավորությամբ՝ ի հիշատակ սիրելի ծնողների՝ Խաչիկ և Նազելի Կանելյանների:
Եկեղեցին օծվել է 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ին։
Ծրագիրը իրականացվում է Եվրոպական միության կողմից ֆինանսավորվող EU4Culture-ի “Մենք ենք մեր սարերը” ծրագրի շրջանակներում։
Ծրագիրը իրականացվում է Իջևանի համայնքապետարանի և Ուրբան կայուն զարգացման հիմնադրամի կողմից։
Հայաստանի Տավուշի մարզի Գանձաքար գյուղում գտնվող Սուրբ Կիրակի մատուռը պատմական հուշարձան է, որը կառուցվել է 1286 թվականին։ Այն իր մեջ պարունակում է հայկական ավանդական ճարտարապետական տարրեր և ծառայում է որպես կարևոր մշակութային և հոգևոր վայր։ Մատուռը կառուցված է տեղական քարից և շրջապատված է միջնադարյան գերեզմանոցով։ Այն դարերի ընթացքում մի քանի վերանորոգման է ենթարկվել՝ պահպանելու իր կառուցվածքն ու նշանակությունը։
Գտնվում է գյուղից 2 կմ հարավարևելք, Խոջաբազար գյուղատեղիում, Արաբի ձորից արևմուտք, սարալանջին: Հուշարձանը կանգուն է: Հայտնի է նաև Խչբազարի խաչ անունով: Կառուցված է գետնից 2 մ բարձրության վրա, ժայռաբեկորի վրա: Կառուցման թվագրության մասին է փաստում ճակատակալ կիսակլոր քարի արձանագրությունը, որում նշվում է 1286 թվականը.: Գմբեթավոր, քառակուսի հատակագծով, միախորան, փոքր կառույց է: Պատերի անկյուններում, մոտ 1 մ բարձրության վրա, ագուցված են չորս պահունակներ, որոնց վրա հենված են ծածկի կամարները, իրենց վրա կրելով փոքր գմբեթը՝ սրբատաշ քարով կառուցված գլանաձև թմբուկով և սրածայր վեղարով: Ունի մեկ մուտք՝ արևմտյան կողմից: Վնասված են գմբեթի վեղարը և թմբուկը:
Մատուռի շրջակայքում, Արաբաձորի աջ կողմի սարահարթի վրա գերեզմանոցն է՝ անմշակ տապանաքարերով:
Ծրագիրը իրականացվում է Եվրոպական միության կողմից ֆինանսավորվող EU4Culture-ի “Մենք ենք մեր սարերը” ծրագրի շրջանակներում։
Ծրագիրը իրականացվում է Իջևանի համայնքապետարանի և Ուրբան կայուն զարգացման հիմնադրամի կողմից։
«Հույսի կամուրջի» Իջևանի մասնաճյուղը տոնեց 21-ամյա գործունեությունը
Պաշտպանել հաշմանդամություն ունեցող երեխաների, երիտասարդների իրավունքներն ու արժանապատվությունը ու նպաստել նրանց սոցիալական ներառմանը. հունիսի 25-ին «Հույսի կամուրջ» ՀԿ Իջևանի երեխայի զարգացման և սոցիալական ներառման կենտրոը տոնեց քսանմեկամյա գործունեությունը:
Խթանելով կրթության ներառականությունը՝ «Հույսի կամուրջը» ստեղծում է կրթական միջավայր, որտեղ վերացված են ամեն տեսակի խոչընդոտները, և ստեղծված են պայմաններ, որպեսզի երեխան՝ անկախ իր ունեցած հաշմանդամության և առանձնահատուկ կարիքներից, ունենա ուսումնական գործընթացին մասնակցելու և կրթական արդյունքների հասնելու հավասար հնարավորություններ։
Իր գործունեությամբ «Հույսի կամուրջը» պաշտպանում, կրթում և կարողունակ է դարձնում հաշմանդամություն ունեցող երեխաներին ու երիտասարդներին, որպեսզի նրանք օգտագործեն իրենց ներուժն ու ապրեն արժանապատիվ ու անկախ կյանքով։
Ակնաղբյուր գյուղի մի քանի բնակիչներ նկարվել են այն կաղնու մոտ, որն, ըստ ավանդույթի, Վարդան Մամիկոնյանը տնկել էր Ավարայրի ճակատամարտի նախօրեին: Ժողովրդին ավանդվել է, որ կաղնին տնկել է սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանը 450 թվականին՝ Ավարայրի ճակատամարտից մեկ տարի առաջ:
450 թվականի ամռանը պարսից մի զորաբանակ շարժվեց դեպի Կուր գետի ափերը՝ ճանապարհին պարտության մատնելով աղվաններին: Հայկական մի փոքր զորաբանակով աղվաններին օգնության հասավ Վարդան Մամիկոնյանը: Խաղխաղի դաշտում տեղի ունեցած ճակատամարտում հայոց բանակը փայլուն հաղթանակ տարավ: Տունդարձի ճամփին սպարապետը կանգ առավ Աղստևի ձախ ափին՝ Ակնաղբյուր գյուղի մոտ:
Մի տարեց շինական Վարդան Մամիկոնյանին շնորհավորեց հաղթության առթիվ՝ ասելով.
– Ձեռդ կուռ մնա, անունդ՝ անմահ:
Եվ շինականը կաղնու մի ոստ մեկնեց սպարապետին: Վարդան Մամիկոնյանը ժպտաց և, ոչինչ չասելով ու ոչինչ չհարցնելով, սկսեց իր նիզակով փոս փորել: Նրան օգնեց դստրայրը՝ նախարար Արշավիր Կամսարականը:
Սպարապետի կաղնին հզորացավ ու կանաչ մնաց 1528 տարի:
1978 թվականին ծառը տապալվեց։
Բայց ընկած կաղնու կողքին նոր կաղնի տնկեց քսաներորդ դարի հայ զորավար, Խորհրդային Միության մարշալ Հովհաննես Բաղրամյանը:
Հնագույն մի ավանդություն կա` պատմում են՝ իբրև թե դարեր շարունակ Ակնաղբյուր գյուղի ծերերը այս ծառի մոտից են իրենց որդիներին բանակ կամ պատերազմ ճանապարհել ու հետն էլ հորդորել.
-Որդի, Զորավարի աղբրից ջուր խմիր, ձեռքդ Վարդանի ծառին քսիր, ու քեզ չարուչոռ չի դիպչի…
Ծրագիրը իրականացվում է Եվրոպական միության կողմից ֆինանսավորվող EU4Culture-ի “Մենք ենք մեր սարերը” ծրագրի շրջանակներում։
Ծրագիրը իրականացվում է Իջևանի համայնքապետարանի և Ուրբան կայուն զարգացման հիմնադրամի կողմից։
Սրվեղի վանքը գտնվում է Այգեհովիտ գյուղից մոտ 3 կիլոմետր հարավ արեվմուտք՝ սարալանջին, «Խաչի տակ» կոչվող վայրում: Վանքը կառուցվել է 13-րդ դարում։ Միջնադարյան Հայաստանի Կայան գավառի հոգեվոր ու մշակութային կենտրոններից է: Հուշարձանախումբը բաղկացած է երկու եկեղեցիներից, միաբանների բնակելի եվ տնտեսական շինություններից: Շրջափակված է պարսպապատով: Պարսպից մնացել են միայն հիմնապատերը: Պարսպից դուրս, վանքի շրջակայքում կան այլ շինությունների մնացորդներ, տապանաքարեր, խաչքարեր: Պահպանվել են ջրատար կավե խողովակներ: Վանքի ջուրը բերվել է մի քանի կիլոմետր հեռավորությունից` մոտակա լեռներից:
Գլխավոր եկեղեցին՝ Սուրբ Նշանը, գմբեթավոր դահլիճ տիպի է: Պատերի ստորին շարքերը մոտ մեկ մետր բարձրությամբ շարված են մուգ վարդագույն անդեզիտի սրբատաշ քարերով: Սա Հայաստանում կառուցված սակավաթիվ աղյուսաշեն հուշարձաններից է: Եկեղեցու բեմի վիմաքարի ճակատին զետեղված կիսաեղծ արձանագրության մեջ հիշատակվում է Սուրբ Նշան անունը: Կառուցման թվականը հայտնի չէ, ենթադրվում է` XII-XIII դարեր: Պատերի շարվածքում դրված են տարբեր դարաշրջանների խաչքարերի քանդակազարդ եվ արձանագիր բեկորներ: Դրանք բոլորն էլ պատկանում են մեկ այլ, ավելի հին կառույցի: Եկեղեցու շուրջը միջնադարյան գերեզմանոց է։ Եկեղեցին բազմիցս նորոգվել է: Ամբողջովին վերանորոգվել են արեվելյան ճակատի երկու անկյունները, բեմի կենտրոնական մասը, արեվմտյան դռան շրջանակը, անկյունային հատվածները, մասնակի վերանորոգման է ենթարկվել նաեվ գմբեթը:
Ծրագիրը իրականացվում է Եվրոպական միության կողմից ֆինանսավորվող EU4Culture-ի “Մենք ենք մեր սարերը” ծրագրի շրջանակներում։
Ծրագիրը իրականացվում է Իջևանի համայնքապետարանի և Ուրբան կայուն զարգացման հիմնադրամի կողմից։
