«Մաքուր Տավուշ՝ առողջ բնություն, դիմակայուն Բերդ»

«Մաքուր Տավուշ՝ առողջ բնություն, դիմակայուն Բերդ»

«Մաքուր Տավուշ՝ առողջ բնություն, դիմակայուն Բերդ»

Վազաշենից Վանուհին նկարել է իր գյուղը՝ իր պատկերացմամբ

Տավուշը միայն իր բնությամբ ու բերրի հողերով չէ, որ առանձնանում է։ Մարզն ունի գյուղատնտեսական հարուստ ներուժ, որը ճիշտ օգտագործելու դեպքում կարող է դառնալ համայնքների տնտեսական զարգացման կարևոր հենասյուներից մեկը։ Սակայն բնական բարենպաստ պայմանները դեռևս բավարար չեն․ անհրաժեշտ են գիտելիք, նոր մոտեցումներ, իրացման հնարավորություններ և, ամենակարևորը, տեղական նախաձեռնություններ։ Նոյեմբերյան համայնքից տոհմիկ գյուղատնտես, փորձագետ Դերենիկ Բեջանյանը համոզված է՝ Տավուշի հողն ավելի մեծ հնարավորություններ ունի, քան այսօր օգտագործվում է։
Նոյեմբերյանի գյուղատնտեսական ավանդույթները ձևավորվել են տասնամյակների ընթացքում։ Եթե նախկինում տարածաշրջանում գերակշռում էին դեղձի այգիները, ապա այսօր գյուղացիներն աստիճանաբար անցնում են բազմամշակութային այգեգործության՝ փորձելով աճեցնել նաև թուզ, նուռ, ձիթապտուղ և այլ պտղատեսակներ։
Լճկաձոր գյուղում գյուղատնտես Բեջանյանը շարունակում է ընտանեկան գյուղատնտեսական ավանդույթները, հարկ եղած դեպքում օգնության հասնում այգիներում աշխատող իր համերկրացիներին, նաև զբաղվում է հազվագյուտ ծառատեսակների բազմացմամբ ու պատվաստմամբ։ Նրա նախաձեռնություններից մեկը Կարմիր գրքում ընդգրկված արջատխլենու բազմացումն է՝ միավորելով բնապահպանական նշանակությունն ու տնտեսական հեռանկարը։ նույնիսկ բարենպաստ բնակլիմայական պայմաններն ու գյուղացու փորձը միշտ չէ, որ բավարար են արդյունք ստանալու համար։
Գյուղատնտեսության զարգացմանը խոչընդոտում են իրացման դժվարությունները, ոլորտային տեղեկատվության պակասը, մասնագիտական աջակցության և վերամշակման հնարավորությունների սահմանափակ լինելը։ Անհրաժեշտ են համակարգված ծրագրեր, համագործակցություն և համայնքի տնտեսական ներուժը բացահայտող նախաձեռնություններ։
Տավուշի գյուղատնտեսական զարգացման հեռանկարը, թերևս, հենց այսպիսի պատմությունների մեջ է՝ մարդկանց, որոնք իրենց գիտելիքով ու աշխատանքով փորձում են նոր հնարավորություններ ստեղծել սեփական համայնքում։ Համայնքի զարգացումը ընդհանուր գործ է, որտեղ բնակիչն իր փորձով, գաղափարով ու մասնակցությամբ կարող է ազդել փոփոխություններ բերել։ Իսկ Տավուշի հողը այդ փոփոխությունների համար դեռ շատ չօգտագործված հնարավորություններ ունի։

Դիլիջան քաղաքում Green Rrock հիմնադրամի կողմից իրականացվող երկու նախաձեռնություն միջազգային ճանաչման է արժանացել՝ World Tourism Forum Institute-ի (WTFI) կազմակերպած «World Tourism Awards 2026» մրցանակաբաշխության շրջանակում։
Դիլիջանի քաղաքային կերպարի ձևավորման ռազմավարությունն արժանացել է «Զբոսաշրջային ուղղության զարգացման լավագույն նախագիծ» մրցանակին, իսկԱպիցիուս Արմենիա միջազգային դպրոցը ճանաչվել է 2026 թվականի լավագույն հյուրընկալության դպրոց։
Դիլիջանի քաղաքային կերպարի ձևավորման ռազմավարությունը (Dilijan Urban Development Framework, DUDF) ստացել է «Զբոսաշրջային ուղղության զարգացման լավագույն նախագիծ 2026» մրցանակը։ Նախագիծը գնահատվել է զբոսաշրջային զարգացմանն իր մոտեցման համար, որի հիմքում ընկած են համայնքի մասնակցությունը, կայուն քաղաքաշինական պլանավորումը և տեղական համայնքի երկարաժամկետ կարիքները։
Դպրոցին մրցանակը տրվել է հյուրընկալության ոլորտի կրթության մեջ ներդրում կատարելու համար՝ միջազգային փորձի, գործնական ուսուցման և տեղական մասնագիտական ներուժի զարգացման միջոցով։
Մրցանակաբաշխության արարողությունը տեղի է ունեցել նոյեմբերի 9-ին Բրյուսելում՝ Բելգիայի գեղարվեստի թագավորական թանգարանում (Royal Museums of Fine Arts of Belgium)։
Green Rock հիմնադրամի ներկայացուցչի հետ միասին Բրյուսել են մեկնել և մրցանակները ստացել են Դիլիջանի համայնքապետարանի քաղաքաշինության և հողաշինության բաժնի պետ Լիպարիտ Սանթրոսյանը և Ֆլորենցիայի արվեստի համալսարանի (Florence University of the Arts) սննդի և գինու ծրագրի տնօրեն, Ապիցիուս Արմենիայի խորհրդատվական խորհրդի անդամ Մասիմո Բոկուսը։
World Tourism Awards-ը WTFI-ի միջազգային ճանաչման ծրագրի մասն է, որի շրջանակում տրվում են մրցանակներ 100 անվանակարգում։ Բոլոր մասնակիցները շուրջ չորս ամիս անցնում են փաստերի վրա հիմնված փորձագիտական գնահատման գործընթաց, որի ընթացքում ուսումնասիրվում են մասնակցի գործունեության արդյունավետությունը, նորարարությունը, կայունությունը, շուկայական ազդեցությունը, առաջնորդությունը, հեղինակությունը, էթիկական չափանիշները և զբոսաշրջության ոլորտում ունեցած ներդրումը։
Green Rock հիմնադրամի տնօրեն Կատյա Բրեդիխինան նշել է.
«Այս ճանաչումները մեզ համար առանձնահատուկ նշանակություն ունեն, քանի որ արտացոլում են Դիլիջանում մեր աշխատանքի երկու կարևոր ուղղությունները՝ ներդրումները համայնքի զարգացման մեջ և քաղաքում ավելի բարենպաստ միջավայրի ձևավորումը։ Մենք համոզված ենք, որ կայուն զբոսաշրջային ուղղություն հնարավոր չէ ձևավորել միայն ենթակառուցվածքների զարգացման միջոցով։ Անհրաժեշտ են նաև կրթություն, մասնագիտական հնարավորություններ, ամուր տեղական համայնք և երկարաժամկետ մտածված պլանավորում։ Երկու նախաձեռնությունների միջազգային ճանաչումը մեր որդեգրած մոտեցման կարևոր և ոգևորիչ գնահատականն է»։
Ֆլորենցիայի արվեստի համալսարանի սննդի և գինու ուսումնասիրությունների ծրագրի տնօրեն, Ապիցիուս Արմենիայի խորհրդատվական խորհրդի անդամ Մասիմո Բոկուսն ասել է. «Մենք շատ հպարտ ենք Դիլիջանում մեր համագործակցությամբ և Ապիցիուս Արմենիայի ձեռքբերումներով։ Դպրոցն արտացոլում է Apicius Florence-ի կրթական փիլիսոփայությունը, ուսումնական ծրագիրը և մասնագիտական չափանիշները՝ համադրելով միջազգային փորձը գործնական, ոլորտի պահանջներին համապատասխանող ուսուցման հետ։ Մենք միշտ ուրախ ենք մեր կրթական մոտեցումն ու հյուրընկալության միջազգային չափանիշները ներկայացնել այնպիսի հեռանկարային ուղղություններում, ինչպիսիք են Հայաստանն ու մասնավորապես Դիլիջանը, որն ունի զբոսաշրջության և հյուրընկալության զարգացման մեծ ներուժ»։
Դիլիջանի համայնքապետարանի քաղաքաշինության և հողաշինության բաժնի պետ Լիպարիտ Սանթրոսյանը նշել է.
«Դիլիջանի քաղաքային կերպարի զարգացման ռազմավարության մշակումը կարևոր քայլ է քաղաքի ապագայի միասնական տեսլականի ձևավորման ճանապարհին։ Այն սահմանում է քաղաքային առավել համակարգված զարգացման սկզբունքներ՝ հաշվի առնելով Դիլիջանի բնական միջավայրը, ճարտարապետական ինքնատիպությունը և բնակիչների կարիքները։ Մենք համոզված ենք, որ համայնքապետարանի, մասնավոր հատվածի և տեղական համայնքի համագործակցությունը չափազանց կարևոր է քաղաքի կայուն զարգացման համար։ Այս միջազգային ճանաչումը լրացուցիչ ուշադրություն է հրավիրում այդ աշխատանքի կարևորության վրա»։
Երկու նախաձեռնություններն էլ արտացոլում են Դիլիջանի երկարաժամկետ զարգացմանն ուղղված Green Rock հիմնադրամի հանձնառությունը՝ կենտրոնանալով քաղաքի սոցիալական և ֆիզիկական ենթակառուցվածքների ամրապնդման վրա։
Սա Դիլիջանի զարգացմանն ուղղված Green Rock հիմնադրամի նախաձեռնությունների երկրորդ միջազգային ճանաչումն է։ 2026 թվականի International Business Awards մրցանակաբաշխության շրջանակում հիմնադրամը ստացել է Silver Stevie մրցանակ՝ «Փոքր քաղաքների զարգացման վերարտադրելի մոդել» («A Replicable Blueprint for Small-Town Renewal») անվանակարգում։

Պահպանենք հողը, կանխենք հրդեհները. Կոթիի միջնակարգ դպրոցը միանում է «Դիմակայուն Տավուշ» նախագծին

«Իմ Տավուշը՝ ուժեղ, անվտանգ և դիմակայուն»․ Նարե Օրդյանի տեսանյութը

Բնական վտանգները Վերին Կարմիրաղբյուրում․ կարկուտ, երաշտ և սողանքներ

Հայաստանի հյուսիսարևելյան սահմանին՝ Տավուշի մարզի Դովեղ գյուղում, առօրյան զգոնության և պատասխանատվության առանձնակի պահանջներ է թելադրում։
Սահմանամերձ այս բնակավայրում անվտանգության ապահովումն ունի առանցքային նշանակություն։ Այդ գործում իրենց կարևոր առաքելությունն են իրականացնում նաև հատուկ օբյեկտների պահպանության հրշեջ-փրկարարները։
Մասնագիտական պատրաստվածության, կարգապահության և հետևողական ծառայության շնորհիվ Դովեղի հատուկ օբյեկտների պահպանության հրշեջ-փրկարարական խումբը 2025 թվականի գործունեության արդյունքներով ճանաչվել է լավագույնը։
Հատուկ օբյեկտների պահպանությունը պահանջում է մշտական զգոնություն և պատրաստականություն։ Այստեղ առաջնային է ոչ միայն արտակարգ իրավիճակներին օպերատիվ արձագանքելը, այլև հնարավոր վտանգները ժամանակին բացահայտելն ու կանխելը։
Չնայած սահմանամերձ բնակավայրում ծառայությունն ունի իր յուրահատկությունները, սակայն աշխատանքի հիմքում անփոփոխ սկզբունքներ են՝ կարգապահություն, պատասխանատվություն և փոխադարձ վստահություն։ Յուրաքանչյուր հրշեջ-փրկարարի պատրաստվածությունից ու գործողությունների ճշգրտությունից կախված է ընդհանուր առաջադրանքի արդյունավետ իրականացումը։
Ուստի առանձնակի կարևորություն է տրվում թիմային ներդաշնակ աշխատանքին, հմտությունների շարունակական զարգացմանն ու գործնական պարապմունքներին։
Դովեղի հրշեջ-փրկարարների համար լավագույնի կոչումը ծառայությունը նույն նվիրումով շարունակելու լրացուցիչ խթան է։ Սահմանամերձ բնակավայրում նրանց առաքելությունը մնում է անփոփոխ՝ ապահովել իրենց վստահված հատուկ օբյեկտների անվտանգությունը, կանխել հնարավոր վտանգներն ու մշտապես պատրաստ լինել ցանկացած արտակարգ իրավիճակի։
Պատմում են ՆԳՆ մեր գործընկերները։
Կարդացեք նաև՝

Հայաստանում արդեն իններորդ տարին անցկացվող Մեդիագրագիտության շաբաթն այս տարի նոյեմբերի 14-21-ը նշվում է «Դիմակայելու արվեստը» խորագրի ներքո։ Շաբաթվա շրջանակում Տավուշ Մեդիան հյուրընկալել է Իջևանի թիվ 3 դպրոցի մի խումբ աշակերտների՝ նրանց հնարավորություն տալով ծանոթանալու մեդիայի աշխատանքին, հեռուստատեսային արտադրանքի ստեղծման առանձնահատկություններին և տեղեկատվության ստուգման մեխանիզմներին։
Այցի ընթացքում քննարկվել են սոցիալական մեդիայի անվտանգ և նպատակային օգտագործման, կեղծ լուրերի բացահայտման ու ստուգման, ինչպես նաև ապատեղեկատվությունից պաշտպանվելու կարևոր հարցեր։ Արհեստական բանականության արագ զարգացման պայմաններում մեդիագրագիտությունը ձեռք է բերում առավել մեծ նշանակություն՝ օգնելով մարդկանց քննադատաբար գնահատել տեղեկատվությունը, տարբերակել հավաստի աղբյուրները և հետևել մեդիա հիգիենայի սկզբունքներին։
Տավուշ Մեդիայի աշխատակիցները դպրոցականներին ներկայացրել են հեռուստատեսային արտադրանքի ստեղծման ամբողջ ընթացքը՝ հաղորդումների պատրաստումից և նկարահանումից մինչև մոնտաժ ու եթեր հեռարձակում։ Աշակերտները ծանոթացել են նաև տաղավարային հաղորդումների պատրաստման ձևաչափին և հեռուստաընկերության առօրյա աշխատանքին։ Հանդիպումն անցել է երկխոսության և մտքերի փոխանակման ձևաչափով։ Դպրոցականները ներկայացրել են իրենց առաջարկներն ու գաղափարները՝ կիսվելով, թե ինչ թեմաներով և ինչպիսի հաղորդումներ կցանկանային տեսնել Տավուշ հեռուստաընկերության եթերում։
Տավուշ Մեդիան կարևորում է մեդիագրագիտության տարածումը և կրթական հաստատությունների հետ համագործակցությունը՝ նպաստելով տեղեկացված, քննադատական մտածողությամբ և մեդիամիջավայրում կողմնորոշվելու հմտություններ ունեցող սերնդի ձևավորմանը։ Մեդիագրագիտության շաբաթվա առիթով Տավուշ Մեդիան հրավիրում է դպրոցներին, մանկապարտեզներին, բուհերին, գրադարաններին, կրթական ու մշակութային կենտրոններին և բոլոր հետաքրքրված կառույցներին օգտվելու իր կողմից մշակված Մեդիագրագիտության շտեմարանից։
Շտեմարանում ներկայացված են թեմատիկ հաղորդումներ և տեսանյութեր, ուղեցույցներ, ուսումնական նյութեր, խաղեր և մեդիագրագիտության ուսուցմանն ու տարածմանն ուղղված այլ գործիքներ։
Շտեմարանին կարող եք ծանոթանալ այստեղ:

Տավուշի արվեստագետների ստեղծագործությունները մեկ հարկի տակ են համախմբվել Բերդ քաղաքում։ Տարբեր ձեռագրեր, գեղարվեստական մոտեցումներ ու անհատական ընկալումներ․ Բերդի համայնքային պատկերասրահում բացվել է «Շարունակություն» խորագիրը կրող խմբակային ցուցահանդեսը։ Ցուցահանդեսը Տավուշի նկարիչների երկրորդ համատեղ նախաձեռնությունն է։ Ինչպես նշում է Տավուշի նկարիչների մասնաճյուղի ղեկավար Ռոմեո Մելիքյանը, այս անգամ ցուցահանդեսն առանձնանում է մասնակիցների մեծ թվով և ներկայացված աշխատանքների բազմազանությամբ։
«Սա մեր երկրորդ ցուցահանդեսն է։ Այս անգամ հատկանշական է նրանով, որ մասնակիցների թիվն ավելի մեծ է, իսկ ոճերը՝ բազմաժանր։ Առաջիկայում կլինեն նաև անհատական ցուցահանդեսներ։ Բացի Տավուշի նկարիչներից՝ նախատեսում ենք հարթակ տրամադրել նաև այլ հեղինակների՝ իրենց աշխատանքները ներկայացնելու համար», — իր խոսքում նշեց Նկարիչների միության Տավուշի մարզի մասնաճյուղի ղեկավար Ռոմեո Մելիքյանը։
Նախաձեռնությունն իրականացվել է Բերդի համայնքապետարանի և Հայաստանի նկարիչների միության Տավուշի մասնաճյուղի համագործակցությամբ։ Հայաստանի նկարիչների միության նախագահ Սուրեն Սաֆարյանի խոսքով՝ մարզերում մշակութային կյանքի զարգացումն ու արվեստագետների համար ցուցադրվելու հնարավորությունների ստեղծումը միության կարևոր ուղղություններից են։
«Հայաստանի նկարիչների միությունը կարևորում է մարզային մշակութային կյանքի զարգացումը։ Այս հաստատությունը դրա վառ ապացույցն է։ Այսօր մենք կանգնած ենք մի վայրում, որի գոյությունը դեռ մեկ տարի առաջ շատերի համար անհավանական կթվար։ Իսկ այսօր այստեղ մարդիկ հավաքվում են, շփվում արվեստի հետ, ծանոթանում նոր անունների։ Վստահ եմ՝ Բերդից ևս կունենանք նոր արվեստագետներ, որոնք մեր վաղվա նկարիչներն ու մշակույթի գործիչները կլինեն», — նշեց Հայաստանի նկարիչների միության նախագահ Սուրեն Սաֆարյանը։
Ցուցահանդեսում ներկայացված են Տավուշի չորս համայնքների արվեստագետների աշխատանքները։ Տարբեր թեմաներով ու գեղարվեստական լուծումներով ստեղծված գործերն արտացոլում են տարածաշրջանի ստեղծագործական ներուժն ու արվեստագետների անհատական մոտեցումները։
Արվեստագետ Դանիել Խեչյանը ցուցահանդեսին ներկայացրել է երկու աշխատանք, որոնք ստեղծել է 2022 և 2024 թվականներին։ Նրա խոսքով՝ համայնքային պատկերասրահում առաջին անգամ ցուցադրվելն ու հանդիսատեսի հետ անմիջական շփումը կարևոր հնարավորություն են ստեղծագործողների համար։
«Շարունակություն» խորագիրն ընդգծում է արվեստի անընդհատ ընթացքը, ստեղծագործական ավանդույթների փոխանցումն ու նոր գաղափարների ծնունդը։ Բերդի համայնքապետ Աստղիկ Հակոբյանի խոսքով՝ նման նախաձեռնությունները ոչ միայն մշակութային կյանքն են աշխուժացնում, այլև համայնքի բնակիչներին հնարավորություն տալիս հաղորդակից դառնալու արվեստին։
«Ուրախությամբ ենք արձանագրում, որ այս հարթակը հնարավորություն է ստեղծում համայնքի բնակիչներին գեղեցիկն ու բարին մատուցելու և աշխուժացնելու համայնքը։ Շատ ուրախ ենք, որ այսօր այստեղ ներկա են տարբեր համայնքներից ժամանած արվեստագետներ։ Հուսով եմ՝ նրանք կտեսնեն մեր հրաշալի բնաշխարհի գույներն ու նոր ոգևորություն և ներշնչանք կստանան», — ասաց Բերդ համայնքի ղեկավար Աստղիկ Հակոբյանը։
Ցուցահանդեսի այցելուների համար ևս նախաձեռնությունը կարևոր մշակութային իրադարձություն է։ Բերդում նման ցուցադրությունները հնարավորություն են ստեղծում հանդիպելու արվեստագետների հետ, ծանոթանալու նրանց աշխատանքներին և բացահայտելու նոր ստեղծագործական անուններ։
«Ողջունելի է այս նախաձեռնությունը, որովհետև հեռավոր քաղաքում նման միջոցառումներ հաճախ չեն կազմակերպվում։ Իսկ կազմակերպելն արդեն իսկ մեծ իրադարձություն է դառնում։ Բացի այդ, այստեղ հանդիպում ենք բազմաթիվ մարդկանց, ովքեր կարևոր դեր ունեն մեր մշակութային կյանքում», — նշեց ցուցահանդեսի այցելուներից Լուսինե Թումանյանը։
«Շարունակություն» ցուցահանդեսը ևս մեկ հնարավորություն է՝ բացահայտելու Տավուշի գեղարվեստական ներուժը, արժևորելու տեղական արվեստն ու ստեղծելու նոր համագործակցություններ։ Նախաձեռնության հեղինակները նախատեսում են շարունակել ցուցահանդեսային ծրագրերը՝ ընդլայնելով մասնակիցների շրջանակը և Բերդի համայնքային պատկերասրահը դարձնելով արվեստագետների հանդիպման ու ստեղծագործական երկխոսության հարթակ։