2022 թվականի  պեղաշրջանի ընթացքում բացի բուն միջնաբերդի տարածքում կատարվող պեղումներից, հնագետները աշխատել են նաև  դեպի   միջնաբերդ բարձրացող արահետի տարբեր մասերում՝ բացահայտելու ամրոց տանող  հին ճանապարհը ։

Տիգրան Ալեքսանյան Արշավախմբի ղեկավար–Պեղումների, մաքրման աշխատանքների  արդյունքում հայտնի  դարձավ, որ միջնաբերդ բարձրացող հին ճանապարհը եղել է ներկայիս կածանի տեղում, որի տարբեր մասերում կառուցվել են հենապատեր: Դրանից վերև՝ աջ և ձախ կողմերում, հայտնաբերվել  են հատվածական պահպանված պատերի մնացորդներ:

Պեղումները բացահայտում են Միջնադարյան Հայաստանի ամրոցաշինության մեջ կառուցապատման սկզբունքները, որոնք պաշտպանել են միջնաբերդը հարձակումներից, թշնամին անմիջապես չի  մտել  միջնաբերդ,  այլ  հայտնվել  է պարիսպներով շրջափակված մի տարածքում, որտեղ բոլոր կողմերից ընկել  է ամրոցի պաշտպանների հարվածի տակ։

Տավուշ ամրոցի պեղումներից հայտնաբերվել են՝ քարե  գործիքներ, սպիտակ խաչքար, թոնիր, հացահատիկը մանրացնելու հարթակ, իրեր,  որոնք պատկերացում են տալիս  և հիմնավորում են   գրավոր փաստերը միջնադարյան Տավուշի կյանքի ու կենցաղի մասին։

Տավուշ ամրոցում երրորդ տարին է ընթանում են հնագիտական պեղումներ՝ ի հայտ բերելով միջնադարյան կառույցի ճարտարապետական  մանրամասները:  Բերդի հիմնադրման ստույգ թիվը հայտնի չէ, առաջին հիշատակումը ուղիղ  1100 տարի առաջ է 921թ․, որը հայտնի է դառնում  Հովհաննես Դրասխանակերտցու  «Հայոց պատմությունից»։

«Տարածքը ևս մեկ անգամ վերածնունդ առավ մեր երեխաների համար՝ որպես մշակույթի հետ կապված լավ օջախ»․ նոյեմբերի 11-ին Կոթի գյուղի Մշակույթի կենտրոնում վերաբացվեց գեղարվեստի դասասենյակը։

Նորաբաց դասասենյակում սովորելու և իրենց հմտությունները կատարելագործելու հնարավորություն են ունենալու 35-ից ավելի սաներ։

Մանրամասները պատմում է մեր թղթակից Հրանուշ Անանյանը:

Այսուհետ մեր սիրելի գործընկերների թիմին է միանում Տավուշի ամենահայտնի վլոգերներից մեկը՝ Գոհար Քոսակյանը․ նրա «Շամշադինի համը» վլոգը, վստահ ենք, շատերիդ սիրելին է։ 

Մասնագիտությամբ հաշվապահ և երկու երեխայի մայր Գոհարն արդեն երկու տարի է, որ իր հարազատ Իծաքար գյուղում զբաղվում է վլոգերությամբ՝ այս կերպ փորձելով նոր կյանք տալ տավուշյան ավանդույթներին ու սովորույթներին։

Գոհարի հեղինակած այսօրվա տեսանյութը 60-ամյա Հասմիկ Չիլինգարյանի ու 59-ամյա Գագիկ Պետրոսյանի սիրո պատմությունն է։

Հասմիկն ու Գագիկը իրար սիրել են դեռ դպրոցական նստարանից․ նրանց սերը շատ փորձությունների է ենթարկվել, սակայն պատմության հերոսները շարունակում են պնդել, որ կյանքում ամենակարևոր բանը սերն է…

3…2…1… Կամ՝ ինչպես մեզ մոտ հայտնի խաղում են ասում սկսելուց առաջ՝ «ի-նա-չի-լի»․ «Մեր բարբառն ու բարքերը» հաղորդաշարի հերթական թողարկումն է մեր եթերում։ 

Իջևանյան լեգենդար հոգեվիճակներից է «նգյարան մեռնիլը»։ Ա՛յ, օրինակ՝ հրևանի աղջկա ծեռը էկել են ուզիլու ու պա՜հ՝ հրևաննին մի ոտն առաջ արդեն իրարով են հընցել՝ քիմ են, կյալի, որ մի պյան տենան՝ ովքեր են կյալի, որդի են կյալի ու ինչ են պիրըմ հետերնուն։ 

Չեք հավատա, բայց ճիշտ նույն կերպ էլ մենք ենք «նգյարան մեռնըմ» ցանկացած թողարկում հրապարակելուց հետո՝ տեսնենք՝ ի՞նչ կասեք, կհավանե՞ք։ Այնպես որ, գրե՛ք ձեր կարծիքները մեկնաբանություններում՝ իմանանք։ 

Ու դե, էլ չերկարացնենք․ մեր, ձեր՝ բոլորիս բարբառի, բարքերի, կենցաղավարության, լավ ու վատ «ղոլերի» մասին, ամենակարևորը՝ ժպիտով, Տավուշ TV-ի եթերից կրկին պատմում է Հրանտ Ղազումյանը։

«Գթության մայր» միջազգային միության նախագահ Լիլիթ Չիբուխչյանի  գրած գրքերը կրկին Տավուշի մարզը միավորել էին մեկ հարկի տակ։ Լույս տեսած 3 նոր գրքերում ներկայաված են 44-օրյա պատերազմում նահատակված տղաների կյանքի պատմությունը, նրանց մարտական ուղին ու սխրագործությունները: Նոյեմբերի 7-ին Տավուշի մարզպետարանում տեղի ունեցան Լիլիթ Չիբուխչյանի «Պահիր վերջին փամփուշը, որդիս», «Սիրո ուժը, երկինք, երկիր» և  «Պատիվ.. Հայրենիք, որ չծնկի սերունդս գալիք» գրքերի շնորհանդեսները:

«Պահիր վերջին փամփուշը, որդիս» վերնագրով  գիրքը նվիրվում է բոլոր հերոսածին մայրերին: Այս միջոցով հեղինակն իր երախտագիտությունն ու խոնարհման խոսքն է հղում բոլոր նրանց, ովքեր Հայրենիքի համար դաստիարակեցին նվիրյալ զավակներ: 

«Պատիվ.. Հայրենիք, որ չծնկի սերունդս գալիք»․ այս վերնագրով գիրքը պատմում է մեր անմահացած տղերքի՝ նրանց կյանքի ու հերոսությունների, երազանքների ու նպատակների մասին, իսկ «Սիրո ուժը, երկինք, երկիր» գիրքը հերոսների կանանց` այրիների մասին է:

Շնորհանդեսին ելույթներով հանդես եկան Իջևանի երաժշտական միջնակարգ դպրոցի սաները, «M» պարային համույթը և ԵՊՀ ԻՄ ուսանողները:

Միջոցառման վերջում Հայրենիքի պաշտպանության համար իրենց կյանքը զոհաբերած տղաների ծնողներին «Գթության մայր» Միջազգային միության կողմից հանձնվեցին գրքերից օրինակներ, պատվոգրեր ու մեդալներ: 

Պատերազմական իրավիճակի ազդեցության, հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարումների, հոգեկան առողջության խնդիրները հաղթահարելու ձևերի, առաջին հոգեբանական աջակցության և այլ հարցերի մասին մեր տաղավարում զրուցում ենք հոգեբույժ Արմեն Սողոյանի և հոգեբան Արմեն Բեջանյանի հետ։

2021 թվականից սկսած Տավուշի մարզում հասանելի է անվճար հոգեբանական խորհրդատվություն պատերազմի հետևանքով տուժած բոլոր անձանց համար։

Արդեն իսկ իրականացվել է 1940 այցելություն, մոտ 100 հոգեբան 250 ժամ վերապատրաստում է անցել, հոգեբանական աջակցություն է ստացել 84 դպրոցահասակ ու 356 հաշմանդամություն ունեցող երեխա։ Ծրագրի շնորհիվ 200-ից ավելի ուղղակի շահառուների համար դյուրացվել է վերաինտեգրումը հասարակություն և մուտքն աշխատաշուկա։

ԱՆՎՃԱՐ ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ՈՒ ՀՈԳԵԲՈՒԺԱԿԱՆ ԽՈՐՀՐԴԱՏՎՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԱՌԱՋԻՆ ՕԳՆՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱՐՆԵՐԸ ՏԱՎՈՒՇՈՒՄ

Դիլիջան

Ինգա Վատինյան, հոգեբան

Բջջային․ 098 300 847

Ժաննա Քոչարյան, հոգեբան

Բջջային․ 094 624 122

Լիլիա Պողոսյան, հոգեբույժ

Բջջային․ 094 747 778

Իջևան

Անուշ Մարալչյան, հոգեբան

Բջջային․ 093 440 540

Անի Մելքումյան, հոգեբան

Բջջային․ 093 745 818

Գայանե Բաբլումյան, հոգեբույժ

Բջջային․ 094 686 262

Նոյեմբերյան

Քրիստինե Վարդանյան, հոգեբան

Բջջային․ 094 443 747

Բերդ

Վարդուհի Միրզոյան, հոգեբան 

Բջջային․ 094 767 973

Սույն ծրագիրն իրականացվում է «ՁԳՏՈՒՄ ավելի լավ ապագայի. համայնքների և քաղաքացիական հասարակության դիմակայունություն Հայաստանում» (STRIVE) ծրագրի շրջանակներում, որը համաֆինանսավորում է Եվրոպական միությունը և իրականացնում է  ՆԵՖ Բելգիան՝ գործընկերությամբ «ԱԳԱԹ» հաշմանդամություն ունեցող կանանց իրավունքների պաշտպանության կենտրոն ՀԿ-ի, «ԲԼԵՋԱՆ» բնապահպանական, սոցիալական, բիզնեսի աջակցության ՀԿ-ի, «Դիլիջանի երիտասարդների համագործակցության կենտրոն» ՀԿ-ի և Կանանց զարգացման «Ռեսուրս կենտրոն» հիմնադրամի:

Նոյեմբերի 1-ին «Իջևանում տնտեսական զարգացում և նորարարության խթանում՝ պետություն-մասնավոր համագործակացության և համայնքային էկոհամակարգերի ստեղծման միջոցով» ծրագրով նախատեսված բութքեմփի պաշտոնական բացման արարողությունն էր։ Միջոցառումը մեկնարկեց ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղում: Բացման խոսքերով  հանդես եկան ՀՀ-ում ԵՄ Համագործակցության բաժնի ղեկավար  Ֆրենկ Հեսը և ծրագիրը իրականացնող կառույցների ներկայացուցիչները: Ներկաներին ներկայացվել են նաև ծրագրի շրջանակում ստեղծված նախագծերը ու կատարված աշխատանքները: Ծրագրի շրջանակներում Իջևանում այս սեպտեմբերին մեկնարկեց «Իրական դպրոց» կրթական ծրագիրը:

«Իրական դպրոցը» գործում է արդեն 2 ամիս: Այն աշակերտներին տալիս է մասնագիտական վերապատրաստման հնարավորություններ՝ վարժանքների, աշխատանքի վրա հիմնված ուսուցման և կոշտ ու փափուկ հմտությունների զարգացման միջոցով:

Բութքեմփի բացումից հետո տեղի ունեցավ Իջեւան համայնքում փորձարկվող համայնքային կառավարման մոդելի ներկայացումը, որը միտված է խթանելու տեղական տնտեսական զարգացմանը: Ծրագրի շրջանակում իրականացված հետազոտությունները ներկայացվեցին Իջևան համայնքապետարանի աշխատակիցներին, բնակավայրերի վարչական ղեկավարներին:

Ծրագրի շրջանակում իրականացված հետազոտությունները ներկայացվեց Իջևան համայնքապետարանի աշխատակիցներին,  բնակավայրերի վարչական ղեկավարներին:

«Իջևանում տնտեսական զարգացում և նորարարության խթանում ՝ պետություն – մասնավոր համագործակցության և համայնքային էկոհամակարգերի ստեղծման միջոցով» նախագիծն իրականացվում է Առաջատար տեխնոլոգիաների ձեռնարկությունների միության, CoWo ընկերության և Իջևանի համայնքապետարանի համատեղ ջանքերով։ Նախագծի նպատակն է Իջևանում խթանել տնտեսական զարգացումն ու նորարարությունը՝ պետություն-մասնավոր համագործակացության և համայնքային էկոհամակարգերի ստեղծման միջոցով։ Ծրագիրը ֆինանսավորվում է ԵՄ կողմից։

Մեդիագրագիտության, տեղեկատվական հոսքերի, ապատեղեկատվության և առնչվող թեմաների շուրջ զրուցում ենք Մեդիա նախաձեռնությունների կենտրոնի Media.am կայքի գլխավոր խմբագիր Գեղամ Վարդանյանի և «Փրոջեքթ Հարմոնի Հայաստան» կազմակերպության մեդիա փորձագետ Արմեն Սարգսյանի հետ։

Քննարկմանը մասնակցում են նաև #ՏավուշՄեդիա-յի աշխատակազմն ու երիտասարդ թղթակիցները։ 

Տավուշում բացվեց Պատրիկ Տէվէճյանի անվան տարածաշրջանային պետական քոլեջը, որտեղ ուսուցումն իրականացվելու է ֆրանսիական մոդելի տեղայնացմամբ:

Ֆրանսիայի Օը-դը-Սեն նահանգի պատվիրակությունը հոկտեմբերի 31-ից նոյեմբերի 3-ը պաշտոնական այցով Տավուշի մարզում էր: Նահանգապետ Ժորժ Սիֆրեդիի գլխավորած պատվիրակության այցի գլխավոր նպատակը Պատրիկ Տէվէճյանի անվան Տավուշի տարածաշրջանային պետական քոլեջի բացումն էր: Տավուշի մարզպետի, Իջևանի, Դիլիջանի Նոյեմբերյանի համայնքապետերի, մարզի բարձրագույն և միջին մասնագիտական կրթական կառույցների ղեկավարների ուղեկցությամբ Ֆրանսիայի պատվիրակության անդամները շրջայց կատարեցին քոլեջում՝ մանրամասն ծանոթանալով կատարված աշխատանքներին:

Սա ՀՀ-ում Ֆրանսիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Անն Լույոյի առաջին պաշտոնական այցն էր Տավուշի մարզ: Դեսպանն ուրախությամբ նշում է, որ այս համագործակցությունը գյուղատնտեսությունն ու կրթությունը զարգացնելու նպատակ ունի։ Այս 2 կարևոր ոլորտները հնարավորություն են տալու նպաստել Տավուշի առաջխաղացմանը:

Քոլեջը կրում է ֆրանսահայ քաղաքական ու պետական գործիչ Պատրիկ Տէվէճյանի անունը: Տավուշի մարզպետի խոսքով՝ հայ-ֆրանսիական բարեկամության ամրապնդման, և հատկապես՝ Տավուշ-Օը-դը-Սեն համագործակցության հաստատման գործում Պատրիկ Տէվէճյանը անգնահատելի մեծ դեր է ունեցել։

Կրթահամալիրում դասավանդելու են Ֆրանսիայում վերապատրաստում անցած մասնագետները, ուսումնական գործընթացում կներգրավվեն նաև ֆրանսիացի դասախոսներ: Ուսուցումը կիրականացվի ՀՀ-ում գործող կրթական չափորոշիչներին համապատասխան, սակայն կկիրառվեն նաև ֆրանսիայում գործող ուսուցման մեթոդներ: Կրթահամալիրի ուսանողների համար որպես ուսումնական բազա է  ծառայելու Լուսաձոր գյուղում գտնվող «Հիմնատավուշ» զարգացման հիմնադրամը:

Շրջայցից հետո հյուրերը պատասխանել են լրագողների  ու ոսանողների հարցերին:

Հիշեցնենք, որ 2021 թվականին ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության և «Ֆրանսիայի հայկական հիմնադրամի» միջև կնքվել էր ագրոտնտեսական կրթության, մասնագիտական ուսուցման և գիտելիքների տարածման բնագավառում համագործակցության մասին փոխըմբռնման հուշագիր, որով նախատեսվում էր Տավուշի տարածաշրջանային պետական քոլեջը վերակազմակերպել հիմնադրամի՝ գործնական ուսուցման կենտրոնի ֆրանսիական մոդելի կիրառմամբ:

Հայաստանի շախմատի ակադեմիայի Իջևանի մասնաճյուղի նախաձեռնությամբ հոկտեմբերի 29-ին Իջևան քաղաքում կայացավ «Հայաստանի շախմատի ակադեմիայի Իջևանի մասնաճյուղի գավաթ – 2022» խորագրով արագ շախմատի մանկապաատնեկան առաջնություն։

Առաջնությանը մասնակցում էին 80 դպրոցական Տավուշի մարզի Իջևան, Դիլիջան, Բերդ, Նոյեմբերյան համայնքներից, Լոռու մարզի Վանաձոր, Սպիտակ, Ստեփանավան համայնքներից և Գեղարքունիքի մարզից։

Մինչ առաջնության մեկնարկը շախմատի ակադեմիայի ներկայացուցիչը մասնակիցներին ներկայացրեց շախմատի առաջնության կանոնակարգը և դիտարժան ու հետաքրքիր խաղ մաղթեց։ Մրցաշարին մասնակցեցին մինչև 16 տարեկան պատանիներն ու աղջիկները։

Կազմակերպիչները նշում են, որ նման մրցաշարերին մասնակցությունը նաև փորձի ձեռքբերում է՝ հետագայում ավելի լայնամասշտաբ առաջնություններին լավագույնս ներկայանալու համար։

Մրցաշարի կայացմանն աջակցել են Իջևանի թիվ 1 հիմնական դպրոցը և Տավուշի մարզի շախմատի ֆեդերացիայի նախագահ Նիկոլայ Ղալթախչյանը։

Մարզիչներն ուրախությամբ նշում են նաև, որ նմանատիպ առաջնությունները շարունակական են լինելու, քանի որ երեխաների հետաքրքրությունը շախմատի հանդեպ տարեցտարի ավելանում է։