Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու տոնացույցի համաձայն՝ սեպտեմբերի 27-ին նշվեց Վարագա Սուրբ Խաչի տոնը։ Սեպտեմբերի վերջին կիրակի օրը նշվող այս տոնը քրիստոնյա եկեղեցիներից հատուկ է միայն Հայ Առաքելական Եկեղեցուն։ Տոնի առիթով Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնից Տավուշ է բերվել Տերունական Խաչափայտի մասունքը՝ խորհրդանշելով դրա վերադարձը պատմական Վարագավանք։
Սեպտեմբերի 27-ը 44-օրյա պատերազմի տարելիցի օրն է։ Վեց տարի առաջ՝ 2020 թվականի այս օրը սկսված պատերազմը դարձավ մեր ժողովրդի նորագույն պատմության ամենածանր էջերից մեկը։ Նոր Վարագավանքում կատարվեց հոգեհանգստյան կարգ՝ 44-օրյա պատերազմում նահատակված զինծառայողների հիշատակի համար։
Վարագա Սուրբ Խաչի տոնի կենտրոնում Տերունական Խաչափայտի մասունքի պատմությունն է։ Ավանդության համաձայն՝ Խաչափայտի մասունքը 7-րդ դարում Վարագավանք է բերել Հռիփսիմյանց կույսերից Գայանեի աշակերտուհի Սուրբ Գայանեն՝ Սուրբ Խաչի մասունքը վստահելով Վարագա լեռան վանքին։
Նոր Վարագավանքը տոնի օրը հյուրընկալում է հարյուրավոր ուխտավորների։ Այստեղ Սուրբ Պատարագից հետո կատարվեց Խաչափայտով օրհնության կարգ, և օրհնվեց են Տավուշի չորս կողմերը։ Միասնական աղոթքի ներքո օրհնվեցին Տավուշի բնակավայրերը, դաշտերն ու այգիները՝ խաղաղության, բարօրության և հարատևության հայցով։ Դարերի պատմություն ունեցող Վարագավանքի հինավուրց պատերի ներքո, տոնի գլխավոր պատգամը շարունակում է մնալ նույնը՝ պահպանել հավատը, հիշել անցած ճանապարհը և աղոթել խաղաղության համար։
